رونق تولید ملی | جمعه، ۹ اسفند ۱۳۹۸

بیماری تیلوریوز(زردی دام) - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محتوای تولیدات ویژه

بیماری تیلوریوز(زردی دام)

بیماری تیلوریوز(زردی دام)


تیلریوز‎:
عامل این بیماری تک یاختهای کوچک به نام تیلرا‎
می باشد که دارای دو گونه تیلریا پاروا و تیلریا‎
آنولاتا است. حیوانات حساس نشخوار کنندگان می باشند و‎
دامهای اصیل معمولا حساسترند‎.
تیلریوز مهمترین بیماری انگلی خونی است و توسط کنه‎-
های سخت منتقل می شود. این بیماری جزء بیماریهای‎
مشترک بین انسان و دام نمی باشد‎.‎
تشخیص بیماری و مشخصات انگل‎:‎
‎ ‎تشخیص بیماری با کمک  1) علائم کلینیکی  2) شناخت از شدت بیماری در منطقه 3)گستردگی ناقلین یا ‏کنه ها در منطقه  4) بررسی لامهای تهیه شده ( گسترش خون و یا گسترش غددلنفاوی ) صورت می گیرد. ‏بیماریزایی‎: ‎شیزونت گونهتیلریا ابتدا در مرحله بیماریزایی  باعث افزایش سلولهای سیستم لنفاویشده و بعد از ‏آن باعث تخریب سلولهای فوق را باعث میشود. دوره کمون در تیلریوز 8-30 روز (متوسط 13 روز )می ‏باشد.البته دوره کمون به عواملی مثل حساسیت دام ، حدت بیماری زایی گونه تیلریا، میزان اسپروزایت تلقیح ‏شده به دام ، عفونت های همزمان در دام و مدیریت گله بستگی دارد.‏

تیلریوز به چهار شکل فوق حاد و حاد و تحت حاد و مزمن تقسیم بندی می شود. فرم فوق حاد فوق حار ‏بیماری نادر بوده و در مدت 2-3 روز بعد از علائمی چون تب و تورم غدد لنفاوی تلف می شوند. فرم تحت ‏حاد ومزمن همراه با تب ملایم و کاهش اشتها و لاغری همراه بوده و بعد از 10 - 15 روز خوب می ‏شود.اغلب موارد بیماری بصورت حاد دیده می شود. این شکل بیماری در گاو های اصیل و دورگ دیده می ‏شود.‏
علائم بیماری:‏
‏1- اولین علامت ، تورم غدد لنفاوی نزدیک محل گزش کنه که با حضور شیزونت در غده لنفی، 7-10 روز ‏بعد از اتصال کنه به دام دیده می شود. 2-تب شدید حدود 40 – 42 درجه که 8- 15 روز بعد از اتصال کنه ‏به دام دیده می شود.هرگاه تب در این بیماری کاهش یابد نشانه بهبودی دام است .علائم بعدی علائم مربوط ‏به تب  و یا وابسته به تب می باشد. 3- کاهش شدید اشتها 4-کاهش شدید وزن و تولید شیر 5-لاغری 6-‏بیرون زدن چشم ها بخصوص در گوساله ها  به علت تورم غدد لنفاوی کاسه چشم . ممکن است خونریزی ‏های پتشی روی مخاط چشم و فرج دیده شود. 7-پرخون شدن مخاطات بخصوص مخاطات چشم و فرج در ‏مرحله اول بیماری و زرد شدن مخاطات  در اواخر بیماری (علت زرد شدن مخاطات و یا بافت های بدن ، ‏رسوب بیلی روبین حاصل از همولیز اریتروسیت در بافت ها می باشد.) حتیس زردی روی پستان و نوک پوزه ‏و پوست بیضه هم دیده می شود. 8- آبریزش از چشم 9- افزایش تعداد ضربان قلب و تنفس و شکمی شدن ‏تنفس در اواخر بیماری 10-سقط جنین ، حتی دیدن کنه بر روی دام می تواند به تشخیص کمک کند. در ‏حیوانات بهبود یافته گاهی در اثر عود بیماری سندرم عصبی چرخش‎ Turning sickness ‎‏ دیده می ‏شود. در موارد غیر کلاسیک ممکن است پوست دام بخصوص گوساله دچار ضایعات بصورت ندول هایی شود . ‏علت مرگ در تیلریوز کم شدن شدید اکسیژن در خون در اثر کم خونی و یا ادم شدید ریوی می باشد.بدیهی ‏است موارد فوق در بیماری تیلریوز ساده دیده می شود و اگر بیماری به همراه عامل دیگری شود می تواند ‏علائم تغییر و پیچیده شود. با توجه به گرمسیری بودن بیماری ، اگر استرس نیز به بیماری اضافه گردد(چون ‏استرس گرمایی تضعیف کننده سیستم ایمنی بدن است) هم شدت و هم طول دوره بیماری افزایش می یابد.‏
علائم :‏
فوق حاد ،حاد ، تحت حاد و مزمن . در فرم فوق حاد . در فرم حاد تب40‏‎ – ‎‏41 درجه ‏C‏ که ممکن است ‏ممتد یامنقطع باشد ، علایم جند روز بعد از بالا رفتن تب دیده می شود : بی اشتهایی ، ریزش اشک ، ‏ترشحات بینی ،سرفه ، تورم پلکها و گوشها ، بزرگ شدن غدد لنفاوی ، تاکیکاردی ، ایکتر و ضعف عمومی ‏دیده می شود ، یک هفته بعد از اینکه تب بالا رفت ممکن است اسهال ظاهر شود که گاهی خونی است ، ‏حیوان بسرعت زمین گیر شدهو در مراحل آخر از بینی حیوانترشحات کف آلود خارج می شود . همچونین ‏در مراحل آخر درجه حررات پایین ‏
از حد طبیعی است . در تیلریا  پاروا شکل عصبی دیده می شود که هرگاه از عروق مغزی  تهیه کنیم ، انگل ‏داخل گلبولها دیده می شود . در مراحل پیشرفته تیلریا آنولاتا هموگلوبینوری دیده می شود ، برخی دامها ‏دچاربیلیروبینوری هستند اشکال تحت حاد و مزمن تیلریوز با شدت کمتری تظاهر پیدا می کنند که این ‏فرمازبیماری ‏
در مناطق بومی دیده می شود . گفته می شود که در فرم فوق حاد تب و مرگ ناگهانی دیده می شود . گاهی ‏علایم بصورت زیر دیده می شود ( فوق حاد) : دام بی قرار و کسل است ، ترشحات بینی و پر خونی ملتحمه ‏وجود دارد ، تاکیکاردی و دیس پنبه و ادم حنجره دیده می شود . غدد لنفاوی متورم و گاهی همو گلوبینوری ‏می دهد . فرم مزمن و تحت حاد در گوسفند نیز دیده می شود . یرقان و آنمی نیز از علایم بارز تیلریوز است ‏‏. برخی اشکالتیلریوز بعلت بزرگ شدن غدد لنفاوی پشت چشم ، حدقه چشم یا ملتحمه بیرون زده است که ‏بدان کیموز ‏Kimosisمی گویند .‏
گاهی در تیلریوز کراتیت داریم ‏‎. ‎در تیلریا هرسئی شیزونتها را در اعضا ی مختلف ، بخصوص کبد( داخل ‏سلولهای کوپر ‏‎) ‎مشاهده می کنیم ‏‎. ‎آ لودگی در تیلریا هرسئی 100%و تلفات‎ %‎‏90‏‎ ‎میباشد به ‏تیلریاهرسئیMalegnent    theileriosisنیز می گویند‎ . ‎تیلریا اویس در گوسفندانی که طحالشان را ‏در بر می دارند . دیده می شود‎ .‎
علائم کالبد گشایی : ‏
‏1-رنگ پریدگی و زردی مخاطات  ، حتی بافت های زیر جلدی و چربی های شکم هم زرد می شود. 2-بزرگ ‏شدن کبد و آجری رنگ شدن آن ، لبه کبد از حالت تیزی در آمده و گرد می شود. 3- حجیم و پرخون شدن ‏طحال و از دادن قوام آن ، که با کمتریت فشار روی آن خون از ان خارج می شود. 4-زخم های شیردان ، ‏اصطلاحا زخم آتشفشانی گفته می شود. 5-  ادم و پرخونی شش ها6- تورم و پرخونی غدد لنفاوی بخصوص ‏غدد مزانتریک 7- التهاب روده بهمراه نکروز غدد لنفاوی روده 8-وجود کانون های خونریزی بر روی لایه ‏خارجی(اپیکارد) و لایه داخلی قلب (اندوکارد). 9- سخت شدن هزارلا 10 – ممکن است کنه روی دام دیده ‏شود. در این موارد می توان از کبد ویا طحال ویا غدد لنفاوی وخون قلب نمونه گرفت و رنگ آمیزی کرده و ‏شیزونت ها را دید. همانطوریکه قبلا هم گفتهشد شیزونت ها در گسترش تهیه شده از غدد لنفاوی مشخصه ‏خوبی برای تایید آلودگی تیلریامیباشد.‏
یافته های آزمایشگاهی :‏
دیدن شکل پیروپلاسم انگل در اریتروسیت ها با گرفتن گسترش خونی و رنگ آمیزی با گیمسا موید بیماری ‏است. معمولا در هر گلبول یک انگل بیشتر دیده نمی شود. با گرفتن نمونه از غده لنفاوی دام بیمار و رنگ ‏آمیزی با گیمسا فرم شیزونت انگل( مروزوایت ها به رنگ قرمز ) را در سیتوپلاسم لنفوسیت ها (به رنگ آبی ‏کم رنگ) نیز می توان دید . اندازه هر مروزوایت نیم میکرون است. ‏
‏ غیر از فرمهای مختلف داخل سلول های قرمز در گسترشهای خونی، شیزونتمشخصه مهم و خوبی در آلودگی ‏با گونه های ‏تیلریا انولاتا و پاروا درگسترشهای تهیهشده از غدد لنفاوی میباشد. سلولهای آلوده ممکن است در ‏گسترشهای فشاری‎ Impression smears ‎تمام بافتها دیده شوند.با گرفتن نمونه خون از خون جداری و ‏یا بزل (بیوپسی) از غدد لنفی سطحی می توان اشکال مختلف انگل (گلابی ، گرد و بیضی و گاهی میله ای)را ‏در گلبول های قرمز و یا لنفوسیت ها دید .اندازه تیلریا 1- 2 میکرون بوده و معمولا در هر گلبول قرمز یک ‏تیلریا دیده می شود . در دام های بومی ممکن است یک درصد از گلبول های قرمز به انگل آلوده باشند ، این ‏حالت در آنها طبیعی است ولی می توان برای اطمینان 48 ساعت بعد هم دوباره نمونه گرفت تا با نمونه قبل ‏مقایسه و تشخیص داده شود . در دام های اصیل حتی اگر یک درصد از گلبول های قرمز آلوده باشند یعنی ‏بیماری وجود داردو باید درمان شوند. اگر مورد مشکوکی برخورد شد می توان با رضایت دامدار از غده لنفاوی ‏بزل کرد و بیماری را تشخبص داد. اگر بیماری تایید شد بدون توجه به بومی ویا اصیل بودن آن باید درمان ‏شود.کاهش میزان هماتوکریت و یا ‏PCV ‎‏  و کاهش تعداد گلبول های قرمز نیز موید کم خونی و بیماری می ‏باشد.کاهش پروتئین سرم و افزایش بیلی روبین از مشخصات بیمار تیلریوزی می باشد.‏‎
مشکلات تشخیصی بیماری:‏
‏1-                       در موارد پیشرفته بیماری ممکن است درجه حرارت دام طبیعی باشد.‏
‏2-                       حیوانات بیمار با کم خونی شدید ممکن است ظاهر طبیعی داشته باشند.‏
‏3-                       در موارد حاد تیلریوز ممکن است قبل از دیدن مرحله تیلریا گلبول های قرمز در گسترش ‏خونی دام تلف شود.‏
‏4-                       ممکن است تورم غدد لنفاوی به دلیل بیماری های عفونی دیگر باشد.‏
‏5-                ممکن است در اثر رنگ آمیزی بد تشخیص اشتباه داده شود.‏

تشخیص تفریقی : ممکن است بیماری با بیماری های بابزیوز ، آناپلاسموز ، لکوز ، تب نزله بدخیم ، ‏لپتوسپیروز و نارسائیهای کبدی اشتباه شود. در بابزیوز ، آناپلاسموز و لپتوسپیروز و نارسائی کبدی تورم غده ‏لنفاوی وجود ندارد. ولی در تیلریوز غده لنفاوی متورم است.ولی در این چهار  بیماری زردی وجود دارد. در ‏بابزیوز و لپتوسپیروز هموگلوبینوری وجود دارد که در تیلریوز وجود ندارد. در نارسائی کبدی تب وجود ‏ندارد.در تب نزله چشم ها به شدت در گیر بیماری شده و کدورت قرنیه وجود دارد که در تیلریوز وجود ‏ندارد.به هر حال گرفتن گسترش خونی و یا بزل از غده لنفاوی بسیار در تشخیص کمک کننده است .‏
‏ ‏
در مان : ‏
اکسی تتراسیکلین به علت اینکه از تقسیم سریع سلول های آلوده به شیزونت جلوگیری می نماید ، در درمان ‏تیلریوز به کار می رود.مشتقاتی از هیدروکسی نفتوکینین مثل پارواکن و بیوپارواکن در درمان تیلریوز به کار ‏می رود. اگر این دارو در اوایل بیماری تزریق شود تاثیر بسیار خوبی خواهد داشت.هر دو دارو در دو نوبت و به ‏صورت عضلانی تزریق شده و به فاصله 48 ساعت تزریق می شود. درصد بهبودی با پارواکن 60 درصد و ‏بیوپارواکن 88 در حیوانات مبتلا به بیماری تیلریوز می باشد. توصیه می شود دارو با دوز صحیح مصرف شود ‏تا مقاومت دارویی ایجاد نگردد. البته شرکت های مختلف این دارو ها را به نام های مختلف ساخته و عرضه ‏نموده اند. اگر درمان سریع انجان شود موفقیت درمان به بالای 90 در صد می رسد.اگر درمان با تاخیر همراه ‏شود ممکن است درمان به کمتر از 50 درصد هم برسد. برای کمک به تشخیص ، آزمایشگاه بسیار مناسب ‏است. معمولا برای کمک به درمان از ویتامین ب12 و فسفر و مکمل های خون ساز استفاده می شود.‏
سرم تراپی از اصول اولیه درمان است . برای ادم ریه از کورتون استفاده نمی کنیم چون سیستم ایمنی به ‏اندازه کافی ضعیف است و از آنتی هیستامین استفاده می کنیم ‏‎.‎

 

 

آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (13 آرا)
The average rating is 3.3846153846153846 stars out of 5.