جهش تولید | یک‌شنبه، ۱۷ اسفند ۱۳۹۹

شهرتاریخی جرجان - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محتوای تولیدات ویژه

شهرتاریخی جرجان

شهرتاریخی جرجان



جرجان شهری باستانی واقع در نزدیکی شهرگنبد کاووس فعلی، یا هیرکانیا ، ولایت باستانی، شهر باستانی، و محوطهٔ باستانی در شمال ایران دراستان گلستان است.
ولایت جرجان
ولایت جرجان، منطبق با سرزمین هیرکانی در متون و نقشه‌های باستانی، سرزمینی باستانی در ایران شامل ناحیهٔ جنوبی و جنوب شرقی دریای خزر، و کمابیش منطبق با استان گلستان امروزی، که مشتمل بر بندر آبسکون، ناحیهٔ استرآباد ( شهرستان گرگان) و شهرستان گنبد کاووس که محل قرار گرفتن شهر جرجان است و ناحیه دَهِسْتان در شمال ولایت، بوده‌است. ناحیهٔ دهستان گاهی مستقل و زمانی تابع هیرکانی بود.
ولایت جرجان (گرگان) در خلافت عباسی
نام گرگان در کتیبهٔ داریوش در بیستون به شکل وَرْکانْ یا وَرْکانه، و در وندیداد به صورت وِهْرْکانَه آمده‌است. صورت فارسی جرجان مقتبس از اروپایی آن، هیرکانی یا هیرکانیا یا هیرکانیه است.
هیرکانی در اوایل شاهنشاهی هخامنشیان جزو سرزمین ماد بود و بعدها جزو متصرفات شاهنشاهی هخامنشی شد. جغرافی‌نویسان یونانی پس از دورهٔ رونق حوزهٔ علمی اسکندریه، اصطلاح دریای هیرکانی را به‌جای دریای کاسپین (خزر) به‌کار برده‌اند.
نقشهٔ شاهنشاهی هخامنشی که در آن سرزمین جرجان/گنبد کاووس (هیرکانیا)مشخص شده
در اوایل دورهٔ اشکانیان، اهالی هیرکانی به صورت قومی مستقل در آمدند، به‌طوری که مهرداد اول اشکانی پس از جنگ داخلی به سوی هیرکانی شتافت.اردشیر بابکان، نخستین شاه ساسانی برای رفتن به بلخ وارد جرجان شد. جرجان در این زمان از مواضع دفاعی ایرانیان در برابر هجوم اقوام وحشی بوده‌است.
در دورهٔ اسلامی، پس از فتح نهاوند، جرجان در زمان عمر خلیفه دوم، به دست سُوَید بن مُقَرِّن گشوده شد و فرمانروای جرجان با پرداخت دویست هزار درهم صلح را پذیرفت. در ۹۸ هجری، یزید بن مُهَلَّب با سپاهی که طبری تعداد آن را از صد هزار تا سیصد هزار تن نقل کرده، شامل اهالی کوفه، بصره، شام، سران خراسان و ری و موالی و ممالیک، به ولایت جرجان که فیروز بن قول مرزبان آن بود، حمله کرد.
نام ولایت جرجان تا دورهٔ صفویه در منابع وجودرداشته و یکی از تقسیمات کشوری در این دوره بوده‌است، بطوری که در سال دوازدهم جلوس شاه‌عباس اول حکومت ولایت جرجان به فرهاد خان، حاکم مازندران تفویض شد.
در دورهٔ قاجاریه در زمان ناصرالدین شاه، شهر استرآباد در ولایت جرجان، شهری مشهور بود و از لحاظ تجاری از شهرهای مهم آن ولایت به شمار می‌آمد و خلیج استرآباد محل رفت و آمد کشتی‌های تجاری روس بود واز همین زمان ولایت استرآباد جانشین جرجان شده‌است.
شهر جرجان
شهر جرجان که اکنون ویرانه‌های آن در حدود سه کیلومتری مغرب شهر گنبد کاووس قرار دارد، قرن‌ها مرکز ولایات جرجان و طبرستان و گاهی نواحی همجوار به‌شمار می‌آمد. ابن اسفندیار بنای آن را به گرگین میلاد نسبت می‌دهد.
مساحت آن چهار فرسنگ و مدت‌ها نشستگاه مرزبانان طبرستان بوده‌است. حمداللّه مستوفی بنای شهر را به نبیره سلطان ملکشاه نسبت می‌دهد، وشهر در دورهٔ سلجوقی بازسازی شده‌است.
شهر جرجان بر اثر جنگ‌های ویرانگر و زمین‌لرزه‌ها تخریب شد. به‌نوشتهٔ امبرسز و ملویل، از زمین‌لرزه‌های بزرگ آن، زلزله سال۸۷۴ بود که بر اثر آن دو هزار تن از سربازانی که در جرجان پناه گرفته بودند هلاک شدند و بسیاری از اهالی شهر به بغداد کوچ کردند. درسال۹۰۳ زمین‌لرزهٔ دیگری باعث فرو ریختن بیشتر خانه‌ها در جرجان شد و هزاران تن از ساکنان شهر جان باختند.
سرانجام اهالی جرجان به حدود سه کیلومتری شهر که مکان مناسبی در کنار مقبرهٔ قابوس یا همان گنبد قابوس بود، مهاجرت کردند. این آبادی به تدریج گسترش یافت و در اواسط دورهٔ رضاشاه، شهر گنبد قابوس (گنبد کاووس کنونی) جانشین شهر جرجان شد.
ز مردان نامی جرجان باید از ابوسعید جرجانی، ریاضیدان و ستاره‌شناس قرن سوم؛ ابوالحسن علی‌بن عبدالعزیز جرجانی، قاضی و ادیب قرن چهارم؛ ابوبکر عبدالقاهر جرجانی، ادیب و نحوی قرن پنجم؛ فخرالدین اسعدِ گرگانی، شاعر بزرگ قرن پنجم؛ ابوالحسن بن محمد لامعی گرگانی، شاعر قرن پنجم؛ اسماعیل بن حسین جرجانی، از پزشکان مشهور قرن ششم؛ و میر سید شریف جرجانی، عالم و متکلم و ادیب قرن هشتم و نهم نام برد.
محوطهٔ باستانی جرجان
محوطهٔ باستانی جرجان در سه کیلومتری مغرب گنبد کاووس (گنبد قابوس) قرار دارد. بنا بر گزارش‌های موجود، ترکمانان محلی در ۱۳۲۹ شمسی آثار تاریخی جرجان را پیدا کردند و تا ۱۳۴۵ از مصالح آن برای احداث بناهای جدید روستاییان استفاده می‌شد. بخشی از محوطه نیز زمین کشاورزی گردید. امروزه از ۱۲۰۰ هکتار مساحت شهر جرجان، ویرانه‌هایی در حدود ۱۵۰ هکتار به جای‌مانده‌است.
ز مجموعهٔ آثار به دست آمده چنین برمی‌آید که شهر جرجان دارای دیوار یا حصارهای داخلی و خارجی و خندقی میان آن‌ها بوده و ارگ شش‌ضلعی آن در قسمت مرکزی شهر قرار داشته‌است.
ناهای مذهبی، دولتی و همچنین کارگاه‌های صنعتی شهر در میان و اطراف ارگ بوده‌اند. خیابان‌های متعددی نیز در حفاری‌ها از زیر خاک بیرون آمد. این خیابان‌ها، با طرح شبکه‌بندی، از شمال به جنوب و از مشرق به مغرب امتداد داشته و تقریباً تمامی شهر را در بر می‌گرفته‌است.
خیابان شمالی جنوبی، متعلق به دورهٔ سامانی بوده که در دورهٔ سلجوقی بازسازی شده‌است و آثار ساختمانی متعددی در طرفین آن دیده می‌شود.

 





 


 

 

آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.


دو هفته به آغاز سال نو باقی مانده و با...
پدیده جوی شفق قطبی، شب تماشایی فنلاند را...
در این مطلب وب گردی ترکیبی طبیعی و خانگی...
تاریخ سرشار از رویداد‌ها و وقایعی است که...
نزدیک به یک سال است که ویروس کرونا مهمان...
رییس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی...
عضو انجمن زنان و مامایی ایران با تأکید...
ویدئو
غذای کودک باید سر ساعت معین و در محیط...
ماد ران امروزی دغدغه‌های زیاد‌ی دارند که...
روز مادر مبارکباد
اینفوگرافی
در شب میلاد حضرت فاطمه(س) ،عروس و داماد...
مادران شهدا شاهدانی بی ادعا هستند که با...
برنده لوح تقدیر بهترین پویانمایی از...
زوج گلستانی با جمع آوری بیش از ۲هزار و...
اینفوگرافی
این هنریکی از زیرشاخه‌های صنایع چوب نیز...
برخی افراد بر اثر خوردن ماهی همراه با...
عروسک دست‌ساز زنان روستای قلعه قافه از...
اینفوگرافی

پربازدیدترین های ماه اخیر

نظرسنجی مخاطبین

مخاطب گرامی نظر شما در مورد برنامه های صدای مرکز چیست؟

آثار گرافیکی و تولیدات ویژه

چه کار کنیم در خانه تکانی کمردرد نگیریم؟
چه کار کنیم در خانه تکانی کمردرد نگیریم؟
دو هفته به آغاز سال نو باقی مانده و با توجه به سخت بودن خانه تکانی احتمال دارد برخی‌ها دچار کمردرد ناشی از خانه تکانی شوند.
درخت زندگی
درخت زندگی
ویدئو
هنر شیطانی
هنر شیطانی
ویدئو
ده برابر قوی‌تر از آنتی بیوتیک!
ده برابر قوی‌تر از آنتی بیوتیک!
در این مطلب وب گردی ترکیبی طبیعی و خانگی که می‌تواند ۱۰ برابر از آنتی بیوتیک قوی‌تر باشد، معرفی شده است
از وام کمیته امداد تا اشتغالزایی
از وام کمیته امداد تا اشتغالزایی
خانمی که کارگاه خیاطی راه اندازی کرده است
احیا و حفظ طبیعت و منابع طبیعی با همت ۲دوستدار طبیعت در آزادشهر
احیا و حفظ طبیعت و منابع طبیعی با همت ۲دوستدار طبیعت در آزادشهر
همزمان با نزدیک شدن به روز درختکاری
درآمدزایی با پاکسازی محیط زیست
درآمدزایی با پاکسازی محیط زیست
تولید خلاقانه
زباله فرهنگی
زباله فرهنگی
کاریکاتور
نادرترین و عجیب‌ترین اتفاقات جهان
نادرترین و عجیب‌ترین اتفاقات جهان
تاریخ سرشار از رویداد‌ها و وقایعی است که هنوز هم توضیحی برای آن‌ها وجود ندارد، ولی حقیقت محض هستند.
از نارنجی تا خاکستری، تغییر رنگ شگفت انگیز گوزن مینیاتوری را ببینید + فیلم
از نارنجی تا خاکستری، تغییر رنگ شگفت انگیز گوزن مینیاتوری را ببینید + فیلم
شوکا کوچکترین گوزن ایران، نوعی گوزن کوچک بومی اورآسیا به رنگ سربی یا سرخ است که بیشتر در مناطق سردسیر و از جمله پارک ملی گلستان زندگی می‌کند.
چهره کودکان پشت ماسک
چهره کودکان پشت ماسک
نزدیک به یک سال است که ویروس کرونا مهمان مردم جهان شده و والدین تلاش می‌کنند تا با استفاده از ماسک کودکان خود را از گزند ابتلاء به جنجالی‌ترین ویروس قرن نجات دهند.
چه نکاتی را هنگام استفاده از نان و غلات رعایت کنیم؟
چه نکاتی را هنگام استفاده از نان و غلات رعایت کنیم؟
رییس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی گلستان نکاتی را درباره استفاده از نان و غلات ارائه داد.
علت وفات حضرت زینب (س) چه بود؟
علت وفات حضرت زینب (س) چه بود؟
رجب، سالگرد رحلت پیام آور کربلا
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی با تکیه بر هنر و استعداد خود و بر اساس تجربه‌ای ۲۰ ساله در عرصه هنرهای دستی ترکمن و ساخت فرش‌های چرم به موفقیت رسیده است.
کدام زنان در معرض خطر سرطان سینه هستند؟
کدام زنان در معرض خطر سرطان سینه هستند؟
عضو انجمن زنان و مامایی ایران با تأکید بر اینکه سرطان سینه پس از سرطان پوست دومین بیماری شایع در میان زنان است، گفت: از فاکتور‌های اصلی ابتلا به این سرطان، جنسیت و سن افراد است که به طور معمول در سن یائسگی و پس از آن نمود می‌یابد که متاسفأنه در...