جهش تولید | جمعه، ۱۵ اسفند ۱۳۹۹

لباس زنان ترکمن - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محتوای تولیدات ویژه

لباس زنان ترکمن

لباس زنان ترکمن


البسه‌ اصیل‌ تركمنی‌ اعم ‌از مردانه‌ و زنانه‌ از جنس‌ ابریشم‌ بود در گذشته
پرورش‌ كرم‌ ابریشم‌ و تهیه‌ پیله‌ ابریشم‌ بر عهده ‌زنان‌ بوده‌ است‌. از نخ‌ ابریشم‌ پارچه‌های‌ ابریشمی ‌می‌بافتند كه‌ در دستگاه‌ ساده‌ای‌ به‌ نام‌ «تارا»
tara عمل‌می‌آمد. بعد از تهیه‌ ابریشم‌ آن‌ را بوسیله‌ چرخ‌ دستی‌ تاب‌ داده‌، با رنگهای‌ طبیعی‌ همچون‌ قرمزی‌، انار دانه‌، پوست‌انار، بویا، نیل‌ و دیگر گیاهان صحرایی‌ رنگزا رنگ‌ می‌كردند. این‌ پارچه‌ ابریشمین‌ غالباً در عرض‌ تقریبی ‌نیم متر بافته‌ شده‌، طول‌ آن‌ تا تمام‌ شدن‌ چله‌ ادامه‌ داشت‌..


برای دوختن لباس سنتی ترکمن از پارچه های نخی، کتانی، ماووت، تورمه، تابدا، ساوسانی، آلاتاو «دونلیق» تکه قرمزی، ساری تخته استفاده می گردد.
پارچه های ماووت و تورمه برای دوخت کت «چاویت» استفاده می شود که بافت این پارچه و تار و پود آن از پشم می باشد.
«آلاتاو» ابریشمی بوده و برای دوختن کت «چاویت» ، جولبار «بالاق» و بی جامه «کوینک» مورد استفاده قرار می گیرد. تابدا و ساوسانی که آن نیز ابریشمی بوده و برای دوختن پیراهن زنانه استفاده می شود. تکه قرمزی هم ابریشمی بوده و برای دوختن پیراهن و شلوار استفاده می شود.
البته امروزه با هجوم پارچه های خارجی در بازار، پارچه های قدیمی ترکمن را می توان تنها در بقچه ها و صندوق های قدیمی یافت که تنها میراث هایی از گذشته می باشند و به عنوان جهیزیه جزء پارچه های نو عروس همراه وی می باشد.


لباسهاي زنان تركمن بسيار متنوع است .اين تنوع علت و فلسفه خاصي دارد كه با دوره هاي سني آن مرتبط است.

همچنين زنان و دختران تركمن از لباسهايي با زيور آلات گوناگون استفاده مي كنند. كه تنوع جالب توجهي دارد.

الف: تن پوشها:
كوينك(kognek): زنان تركمن پيراهن هاي ابريشمي مي پوشيدند كه غالباً به رنگ قرمز بوده و «قيرميز كؤينك» (Ggrmgz.k) نام داشت و در قسمت يقه و سرآستين سوزن دوزي مي شد.
اين پيراهن، برشي ساده دارد و اغلب در رنگهاي زرشكي، بنفش، قرمزو گاه گلدار انتخاب مي شود. اين نوع پيراهن آستين فراخ (بازيربغلي) دارد كه بصورت اوريپ بسوي مچ دست تنگ مي شود. ضمناً يقة اين پيراهن گرد و بدون برگردان بود و از جلو تا زير سينه چاك دارد. دامن پيراهن نيز از زير بغل تا به پائين (پهلو) بتدريج فراخ تر مي شود.

چابيت (chabit): بالا پوشي بود كه زنان تركمني بر روي پيراهن مي پوشيدند. دختران براي دوران عروس شدن نيم تنه مخصوص تهيه مي ديدند كه پر از سوزن دوزي و آويزه هايي از سكه و پولك هاي نقره بود.
اين نوع لباس كه در حقيقت نوعي قبا مي باشد. داراي يقة ساده و بدون برگردان مي باشد و داراي قد بلند تا بالاي ساق پا مي باشد از پارچه هاي ابريشمي وگاه مخملي (با آستين) انتخاب مي شود و بر اين نوع قبا راسته و آزاد است. آستين هاي اين قبا از زير بغل تامچ دست به ملايمت باريك مي شود. و در زير بغل قبا زائده اي سه گوش (از جنس پارچه قبا) به آن مي پيوندد. اين لباس از حدود كمر به پايين اندكي به فراخي مي گرايد و در دو پهلوي آن دو چاك مشاهده مي شود. لازم به توضيح است. كه بر مچ آستين و پيراهن يقه ها و كناره هاي آن (بويژه درجلوي سينه) تا انتهاي دامن و اطراف آن و همچنين بر پيرامون چاك پهلوها، رودوزي ونقش بندي مي شود.

 

ب- بالاق
بالاق (Balak) يا شلوار زنانه كه ليفه اي است با ميان ساقي فراخ تر از ميان ساقهاي شلوار معمولي دمپاي دوساق اين نوع شلوار تنگ است و بر روي اين دمپا نقش بندي و سوزن دوزي مي كنند.
لازم به توضيح است كه بالا تنه شلوار را معمولا از جنس كرباس و مدخال به رنگ سفيد انتخاب مي كنند

ج- كلاه و روسري:
بوريك (Borik) يا عرقچين كه مانند عرقچين مردان است. روي اين كلاه گرد و صاف (بدون برجستگي) بود و دختران آن را با زينت آلات من جمله پولك و قبك ها مي آراستند. دختران غالباً بوريك را بر سرگذاشته و از روسري استفاده نمي كردند.

توپبي (Topbi): وقتي دختر تركمن عروسي مي كرد به جاي بؤريك يا كلاه دخترانه پيشاني بندي را جايگزين مي كردند. كلاه و سربند در ميان تركمن ها داراي اهميت ويژه اي است. كلاه و سربند نه تنها معرف طايفه است. بلكه همانطور كه گفته شد و موقعيت زنان ازدواج كرده يا دختران را مشخص مي كند. زنان تكه، نخورلي و ساريق كلاه هايي به شكل مخروطي ناقص كه قاعده ي آن را بالا است و از ني و چوب جارو و ... ساخته مي شود بر سر مي گذازند. عروس بعد از عروسي كلاهي تزيين شده بر سر مي گذارد كه يموتها آنرا «هاساوا» يا «خاوه» يا «آلين دانگي» (Alyndang) مي گويند و گوگلان ها به آن (Topbi) يا توپي مي نامند. روي كلاه را با روسري مي پوشانند. و در بالاي آن دستمال بزرگ از حرير و يا نخ به نام «قين قاج» مي اندازند كه يك سر آن پشت سر افتاده و با سر ديگر دهان را مي پوشانند كه «ياشماق» مي گويند. در ميان يموت ها، زنان پارچه پيشاني بندي كه «آلاندانگي» نام دارد به دور سر بر روي يك روسري نقش دار مي بندند و گره مي زنند. در ميان طايفه نخورلي ها قبل از رفتن عروس به خانه شوهر تاج عروسي را (آلين دانگي) نام دارد واز ني هاي ريز بافته شده و بر روي آن پارچه كشيده اند و با زيور پيشاني به نام «آلين شاي» زينت يافته بر سر عروس مي گذارند. درميان گوكلانها زناني كه پا به سن مي گذارند از كلاه كم ارتفاعي به رنگ سياه استفاده مي كنند. كه علامت تجربه است. وقتي زني نوه اش عروسي مي كند اين پيشاني بند به رنگ سفيد كه نشانه احترام و بزرگي است در مي آيد.
باش آتار(چأشو): در ميان برخي از طوايف همچون يموت، روسريهاي به نام چأشو (Ga:sew) رواج داشت كه خود بر چند نوع است از قبيل: اريش چأشو. المنچه چأشو، آتلاز چأشو، قارتما چأشو، و چأشو چارقد كه عموماً به روسري مربع شكل و ابريشمين اطلاق مي شود. در ميان برخي از تركمنان روسري بر دو قسم بود. يكي نسبتاً ضخيم با سوزن دوزي مفصل كه به آن كورته (kurte) مي گفتند، و ديگري بافته اي از ابريشم نازك كه قينگاچ (Ggncac) نام داشت. اين روسري بر دونوع بود كه قيرمزي قينگاچ و كله قينگاچ مي گويند.
امروزه، زنان تركمن از روسري هاي معروف به نام چارقد كه داراي ريش پشمي است،استفاده ميكنند كه در حال حاضر توسط تركمنهاي مقيم خارج به اين منطقه فرستاده و توسط دلالان فروخته مي شود و حكايتهاپشت اين بازار داغ چارقد يا تب چارقد بين بانوان جاري است! ياليق روسري نازكتري است، كه در داخل خانه و در عروسي ها مي پوشند كه معمولا با لباس آنها هم رنگ باشد ياليق زنان تركمن امروزي بيشتر از هندوستان وارد بازار تركمن صحرا مي شود.

آياق قاب يا كُويش: كفش زنان تركمن را غالباً هنرمندان محلي مي دوزند. كه از جنس چرم خام و با تزينات مختصر مهيا مي شود، كفش هاي نظير گل منچ لي، قير ماكُويش با نوك برگردان و پاشنه هاي بلند در آن استفاده مي شود.

 


.



 

آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.


تاریخ سرشار از رویداد‌ها و وقایعی است که...
نزدیک به یک سال است که ویروس کرونا مهمان...
رییس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی...
عضو انجمن زنان و مامایی ایران با تأکید...
ویدئو
غذای کودک باید سر ساعت معین و در محیط...
ماد ران امروزی دغدغه‌های زیاد‌ی دارند که...
روز مادر مبارکباد
اینفوگرافی
در شب میلاد حضرت فاطمه(س) ،عروس و داماد...
مادران شهدا شاهدانی بی ادعا هستند که با...
برنده لوح تقدیر بهترین پویانمایی از...
زوج گلستانی با جمع آوری بیش از ۲هزار و...
اینفوگرافی
این هنریکی از زیرشاخه‌های صنایع چوب نیز...
برخی افراد بر اثر خوردن ماهی همراه با...
عروسک دست‌ساز زنان روستای قلعه قافه از...
اینفوگرافی
با توجه به شیوع کرونا گلستانی ها امسال...
بهترین راه لاغری بدون بازگشت و سریع در...
اینفوگرافی

پربازدیدترین های ماه اخیر

نظرسنجی مخاطبین

مخاطب گرامی نظر شما در مورد برنامه های صدای مرکز چیست؟

آثار گرافیکی و تولیدات ویژه

از وام کمیته امداد تا اشتغالزایی
از وام کمیته امداد تا اشتغالزایی
خانمی که کارگاه خیاطی راه اندازی کرده است
احیا و حفظ طبیعت و منابع طبیعی با همت ۲دوستدار طبیعت در آزادشهر
احیا و حفظ طبیعت و منابع طبیعی با همت ۲دوستدار طبیعت در آزادشهر
همزمان با نزدیک شدن به روز درختکاری
درآمدزایی با پاکسازی محیط زیست
درآمدزایی با پاکسازی محیط زیست
تولید خلاقانه
درخت زندگی
درخت زندگی
ویدئو
زباله فرهنگی
زباله فرهنگی
کاریکاتور
نادرترین و عجیب‌ترین اتفاقات جهان
نادرترین و عجیب‌ترین اتفاقات جهان
تاریخ سرشار از رویداد‌ها و وقایعی است که هنوز هم توضیحی برای آن‌ها وجود ندارد، ولی حقیقت محض هستند.
از نارنجی تا خاکستری، تغییر رنگ شگفت انگیز گوزن مینیاتوری را ببینید + فیلم
از نارنجی تا خاکستری، تغییر رنگ شگفت انگیز گوزن مینیاتوری را ببینید + فیلم
شوکا کوچکترین گوزن ایران، نوعی گوزن کوچک بومی اورآسیا به رنگ سربی یا سرخ است که بیشتر در مناطق سردسیر و از جمله پارک ملی گلستان زندگی می‌کند.
چهره کودکان پشت ماسک
چهره کودکان پشت ماسک
نزدیک به یک سال است که ویروس کرونا مهمان مردم جهان شده و والدین تلاش می‌کنند تا با استفاده از ماسک کودکان خود را از گزند ابتلاء به جنجالی‌ترین ویروس قرن نجات دهند.
چه نکاتی را هنگام استفاده از نان و غلات رعایت کنیم؟
چه نکاتی را هنگام استفاده از نان و غلات رعایت کنیم؟
رییس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی گلستان نکاتی را درباره استفاده از نان و غلات ارائه داد.
علت وفات حضرت زینب (س) چه بود؟
علت وفات حضرت زینب (س) چه بود؟
رجب، سالگرد رحلت پیام آور کربلا
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی با تکیه بر هنر و استعداد خود و بر اساس تجربه‌ای ۲۰ ساله در عرصه هنرهای دستی ترکمن و ساخت فرش‌های چرم به موفقیت رسیده است.
کدام زنان در معرض خطر سرطان سینه هستند؟
کدام زنان در معرض خطر سرطان سینه هستند؟
عضو انجمن زنان و مامایی ایران با تأکید بر اینکه سرطان سینه پس از سرطان پوست دومین بیماری شایع در میان زنان است، گفت: از فاکتور‌های اصلی ابتلا به این سرطان، جنسیت و سن افراد است که به طور معمول در سن یائسگی و پس از آن نمود می‌یابد که متاسفأنه در...
شکوفه‌های زودرس بهاری گلستان
شکوفه‌های زودرس بهاری گلستان
گرمای هوا در فصل زمستان موجب گل دادن درختان شده است، درختانی که در بهار شکوفه می‌دهند و این شکوفه‌ها تبدیل به میوه می‌شود، اما این روزها در گوشه و کنار شهر پر شده از درختانی که سرشار از شکوفه هستند.
با ایران حرف بزن
با ایران حرف بزن
ویدئوی مردمی
شب آرزوها؛ شبی که خدا بی حساب می‌بخشد
شب آرزوها؛ شبی که خدا بی حساب می‌بخشد
ویدئو + اینفوگرافی + متن
کودکتان غذا نمی‌خورد؟ راه حل چیست؟!
کودکتان غذا نمی‌خورد؟ راه حل چیست؟!
غذای کودک باید سر ساعت معین و در محیط روشن و خوشایند و در ظروف خوش رنگ در اختیار او قرار گیرد.