رونق تولید ملی | چهارشنبه، ۱ آبان ۱۳۹۸

محرم در اشعار مختومقلی و ترکمن ها - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محتوای تولیدات ویژه

محرم در اشعار مختومقلی و ترکمن ها


حادثه کربلاهر انساني را تحت تاثير خود قرار مي دهد وجدان هاي انسان ها را بيدار مي کند، عقل ها را به جوش درمي آورد و انسان ها را واله و شيفته حسين(ع) مي کند. شيعه و سني هم ندارد، هر انسان آزاده اي در محرم غبار غم بر سراچه دلش مي نشيند و دلش بهانه کربلامي گيرد. برادران و خواهران اهل سنت تلاش مي کنند از قافله حسيني عقب نمانند.

ترکمن ها سينه زني، زنجير زني و مويه کردن ندارند اما به شيوه خاص خود در ماه محرم براي امام حسين(ع) عزاداري مي کنند.
    ختم قرآن، روزه هاي نافله، صدقه دادن و گفتن ذکر بخشي از عزاداري ترکمن ها در ماه محرم است ترکمن ها اعتقاد راسخ به قيام امام حسين(ع) داشته و آن راعليه ظلم، نجات ستمديدگان، اصلاح امت جدش و احياي فريضه امر به معروف و نهي از منکر مي دانند.
    آخوند ميرزاعلي در ادامه ابياتي از شاعر برجسته ترکمن مختومقلي فراغي را قرائت کرده و مي گويد: اين شاعر گرانمايه در اشعار خود به مدح و ستايش پيامبر گرامي اسلام و خاندان وي پرداخته است.
    مختومقلي در اشعار مختلفي به واقعه کربلاو قيام اباعبدالله الحسين(ع) در برابر ظلم و ستم اشاره مي کند.
    وي يزيد را فردي مي داند که دين را انکار کرده و در شعري، در لزوم وفاي به عهد، به شکلي شاعرانه آن را که وفاي به عهد نکند، بدتر از يزيد مي داند که منکر دين شد. ترکمن ها زشت ترين و قبيح ترين ناسزايي که به زبان مي آورند، عبارت «شمر» و «يزيد» است. اين دو عبارت در بين ترکمن ها با زشتي، پلشتي، دغلکاري و هر آنچه منفي است، مترادف است. کسي نيست که ترکمن باشد و با شنيدن اين عبارات به عنوان ناسزا چهره درهم نکشد و خشمگين نشود، به راستي اين در بطن فرهنگ و عقيده ترکمن ها ريشه دوانده است.
    مختومقلي چنان ارادتي به دوازده امام دارد که در شعري با عنوان «باغيشلابيزني» در هر بيت به ترتيب، نام دوازده امام را ذکر مي کند و ضمن تکريم آنها، از خداوند مي خواهد تا به خاطر هر يک از اين بزرگان، از گناه او درگذرد، مطلع و موخر اين قطعه شعر چنين است: شيرخدا حيدر صفدر علي است، ديدم، اي هفت ولي، به کمک هم مرا مدد کنيد.
    مختومقلي در تمامي اشعار خود 10 بار مستقيما از کربلاياد مي کند. اين شاعر گاه مصيبت کشته شدن حسين و يارانش را چنان سنگين و سخت و مظلومانه مي بيند که زبان شکوه و شکايت به درگاه خداوند متعال مي گشايد: پروردگارا! فرزند علي چه گناهي کرده بود که آنها را در دشت کربلاخوار و زار کردي؟
    گاهي نيز به اين دنياي فاني شخصيتي استعاري مي دهد و به آن مي تازد که چرا باعث شهادت امام حسين و يارانش در صحراي کربلاشده است.
    (حسن-حسين، عرشي- کرسي گره گيم
    کربلادا شهيد اتدينگ سن دنيا)
    تواي دنيا! حسن و حسين را که از عرش و کرسي (از بين همه چيز) فقط او را مي خواهم، در کربلاشهيد کردي.
    و يا در شعري ديگر از ريخته شدن خون افراد زيادي از امت اسلام در کربلاشکوه مي کند:
    بيرنيچه امت لارقانين
    کربلادا دوکوپ گچدي
    (خون چندين امت را در کربلابه زمين ريخته اند)
    شاعر ترکمن به سرزمين کربلاارزش زيادي مي دهد. اين شاعر آزاده بر اين عقيده است که کشته شدگان در کربلارا جز شهيد نمي توان چيز ديگري ناميد و مي گويد که آيا به غير از آنها شهيد ديگري مگر مي توان تصور کرد.
    مختومقلي در شعري ديگر، لعنت بر يزيد مي فرستد و در مشاعره با شاعري ديگر چنين مي پرسد:
    (مختومقلي حقه قول، رسول-امت
    مومنه شکر اديپ،يزيده لعنت)
    مختومقلي بنده حق، رسول و امت است
    شکر بر مومن و لعنت بر يزيد

" عاشر آیی" نام محرم در بین ترکمن هاست که از رقم ده در زبان عربی آمده و اشاره ای به دهم محرم دارد، روزی که در تفکر ترکمنی، یادبود وقوع چنین رخداد مهم است

  " عاشر آیی" نام محرم در بین ترکمن هاست که از رقم ده در زبان عربی آمده و اشاره ای به دهم محرم دارد، روزی که در تفکر ترکمنی، یادبود وقوع چنین رخداد مهم است، چه از نظر ترکمن ها در این روز است که شهادت امام حسین (ع)، قبول توبه حضرت آدم و داوود از سمت خداوند، داخل شدن حضرت ادریس و عیسی به بهشت، قرار گرفتن کشتی نوح بر کوه جودی، به دنیا آمدن حضرت ابراهیم، نجات حضرت ابراهیم از آتش نمرود، نجات حضرت موسی از دریا و هلاک دشمنانش، نجات حضرت یونس از شکم ماهی و بازگرداندن ملک سلیمان رخ می دهد  .

عاشورقلی، عاشورمحمد، عاشوربای و نیز عاشوربی بی، عاشورسلطان و عاشورتاج از جمله اسامی ترکمنی هستند که برای کودکان ترکمنی متولد شده در ماه عاشورا(محرم  ) انتخاب می شوند. همین مسئله وارد کردن نشانه هایی از ماه محرم در نظام    نامگذاری کودکان،خود گویای اهمیت این ماه در فرهنگ ترکمنی است  .

  " حسن " و " حسین " از نام هایی است که در ترکمن صحرا نیز محبوب است و در نامگذاری اولاد ذکور کاربرد بیشتری دارد. وبرادران دوقلو نیز بنامهای حسن و حسین زیاد نامگذاری شده اند  .

چند نمونه نامهای معتبر ترکمنی به همین مناسبت :

- شهر و ناحیه بندری ترکمنستان در ساحل دریای خزر بنام "حسن قلی‌"

- شخصیت معروف هنری ترکمنستان: "عاشور محمد داوودف"

- شخصیت هنری شهرمان آق قلا: مرحوم "عاشوربخشی"

-شخصیت ادبی گنبد و ترکمن صحرا: " ملا عاشور قاضی"

ترکمنهای ایران که جزء اهل تسنن هستند ، با تمام قدرت بر سینه دل می کوبند و در سوگ امام حسین (ع) و یارانش خاطری محزون دارند و مراسم ویژه ای به این منظور و جهت بزرگداشت نام امام حسین (ع) و یارانش برگزار می کنند.

از جمله این مراسم می توان به روزه گرفتن، صدقه و نذری دادن و هدیه ثواب آن به روح کشته شدگان کربلا اشاره کرد.

همچنین در این دو روز از برپایی مجالس و مناسبتهای شادی و عروسی پرهیز می کنند.


    
    

آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.