جهش تولید | سه‌شنبه، ۱۲ فروردین ۱۳۹۹

نی هفت بند کتولی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محتوای تولیدات ویژه

نی هفت بند کتولی

نی هفت بند کتولی


 

نی هفت بند کتولی

نی يكي از قدیمی ترین سازهاي موسیقی کتولی است . درمنطقه ی کتول به نوازنده ي نی « نی چی » می گویند . نی کتولی از بلند ترین انواع آن در مناطق مختلف ایران می باشد . بلندي اين ساز نشانگر زندگي كتولي ها در كوهستان و زندگي بر پايه ي دامپروري و كشاورزي مي باشد كه ني ،‌ كشمكش چوپانان با طبيعت را بازگو مي كند . بلندی این نی در دو نوع کوتاه و بلند ( از نظر زیر و بمی صدا ) بین هفتاد و پنج تا هشتاد و پنج سانتی متر متغير است .
این نی دارای چهار سوراخ در جلو و یک سوراخ در پشت است و نوك آن جايي كه لب قرار مي گيرد از بیرون تراشیده می شود و هنگام نواختن بین لب و دندان قرار می گیرد .
از زنده یاد استاد اکبر کتول ـ نوازنده برجسته ي نی کتولی ـ نقل است که : « استادان قدیم نی خود را از نیزار در اواخر پائیز انتخاب می کردند و تأکید می شد که از نی ماده استفاده شود تا از آن صدایی خوش و دلنواز شنیده شود » . اگر بخواهیم در تمام ایران نمونه هایی از نی را چه از نظر تکنیک و پوزیسیون نوازندگی ، صدا دهـی و مشابهت
ایست ها وفرازوفـرودهاشاهـدمثال بیاوریم ، قطعاً نـی هفت بند کتولي نمونه ی جالب توجه ای است . نوازندگان نی کتولی براي نواختن ، دو نوع صداي بم را اخذ می کنند که یکی قوی است و صدای دو رگه و بسیار سوزناک و دلنشینی دارد که برای این صدا به نفس بیشتری احتیاج است و هنگام نواختن برای این صدا ، نی را باید با زاویه بازتری نواخت و دیگری صدای بم نرم است که زاویه نی را باید بسته تر از بم قوی گرفت و با نفس کمتری در آن دمید . صدای اوج نی کتولی پرشتاب ، زیر و بلند مي باشد که به اين فرم نواختن و ريتم ني در منطقه ي کتول اصطلاحاً «سَروانگ» می گویند

در بین انواع سازهای بادی ایرانی که از قدیم مورد استفاده قرار می گرفته مانند، مزمار، نرم نای، درازنای، سرنا و… تنها امروزه نی توانسته در موسیقی ایرانی و در کنار دیگر سازهای
کلاسیک ایرانی مثل تار، سنتور، سه تار و کمانچه قرار بگیرد و به اصطلاح یک تنه نقش سازهای بادی را در ارکستر ایرانی ایفا کند.
دلیل این موضوع را از دو دیدگاه میتوان بررسی کرد. اول از جهت نوازندگان این ساز که توانستند خصوصیات و ویژگیهای نی را به نحو کامل و مطلوبی عرصه کنند و قابلیت آن را
نشان دهند. به عبارت دیگر افرادی که به نوازندگی نی روی آوردند با ممارست بسیار تکنیکها و حالاتی که معمولا در موسیقی ایرانی اجرا میشود را به نی منتقل کردند.
دوم از جهت خود ساز که به دلیل فرم صدادهی و نیز در عین سادگی، کاملتر بودن آن نسبت به دیگر سازهای بادی ایران، توانست تمام آهنگها و نغمه های موسیقی ردیف دستگاهی ایرانی
را به خوبی اجرا کند واینکه صدایی که از نی خارج میشود از لحاظ رنگ صدایی به خوبی با دیگر سازهای کلاسیک ایرانی ترکیب شد.
از قدیم نی را طبق الگوهای مختلفی می ساخته اند؛ یعنی از لحاظ طول، تعداد سوراخ و تعداد بندها، انواع گوناگونی، نی وجود دارد. به عبارت دیگر نی گاهی بلند یا کوتاه ساخته میشود و
نیز برخی از انواع نی دارای ۶ یا ۷ سوراخ و گاهی داری ۹ سوراخ میباشد. از میان انواع نی، نی هفت بند، امروزه پرکاربردترین ساز بادی در ایران میباشد. نی هفت بند دارای ۶ گره،
۶ سوراخ و ۷ بند میباشد، که ۵ سوراخ آن در جلوی ساز و یکی نیز در پشت ساز قرار دارد.توضیح آنکه سوراخ ششم به این علت در پشت نی قرار دارد که بتوان با انگشت شست آن را
به راحتی مهار کرد. از لحاظ اندازه هم این ساز به صورتهای مختلفی، طبق الگوهایی که به مرور زمان به وسیله نوازندگان کشف شده، ساخته می شود .

نوازندگی به شیوه لبی
تعداد این الگوها ۱۳ عدد میباشد که از الگوی DOکوک یعنی بلندترین نی شروع و به صورت فواصل کروماتیک تا اکتاو بعد یعنی نی DOکوک کوچک که کوتاه ترین نی است،ساخته
میشود.البته این بدان معنا نیست که نی هایی بلندتر یا کوتاهتر از فواصل فوق نتوان ساخت.
تنوع طولی نی به دلیل عدم امکان کوک کردن است؛ به همین جهت نی را در اندازه های مختلفی می سازند که این خلا برطرف شود. در واقع کوتاهی و بلندی نی مانند شل کردن و سفت
کردن سیم سازهای زهی و مضرابی است، یعنی هر چقدر نی بلندتر باشد، صدای بم تری تولید و هر چه کوتاهتر شود صدای زیرتری تولید می کند.
تولید صدا از نی به دو گونه متفاوت است. حالت اول به اصطلاح فرم " لبی" نام دارد که نوازنده در این روش نی را به صورت مایل روی لبهای خود قرار داده و با ایجاد یک باریکه
هوایی بوسیله روزنه بین دو لب و برخورد این باریکه به تیغه سر نی، صدا تولید میکند. پهنای تیغه سرنی در این حالت هر چقدر دارای ضخامت کمتری باشد، صدای تولید شده از نی،
شفافتر خواهد بود.


نوازندگی به شیوه دندانی
این شیوه نوازندگی بیشتر در ایلات و عشایر و بین چوپانان و به اصطلاح محلی ها رواج دارد. معمولا صدایی که بدین صورت توسط این قشر نوازندگان از نی تولید میشود، صدایی است
نسبتا بلندتر از حالت طبیعی و همراه با ناخالصی. در موسیقی ردیف دستگاهی و کلاسیک ما نیز در ارکسترهای ایرانی این روش صدادهی، چندان معمول نبوده و نمیباشد.
حالت دوم به اصطلاح فرم "دندانی" نام دارد که همان تیغه سر نی در این روش به جای قرار گرفتن در روی لب، بین دو دندان پیشین نوازنده قرار میگیرد. باریکه هوایی را در این حالت
به جای روزنه بین دولب،فاصله بین سقف دهان و زبان تولید میکند. این روش نسبت به روش اول از قدمت کمتری برخوردار است و احتمالا در اصفهان، نی نوازی به صورت دندانی
ابداع و ترویج شده. زیرا تا آنجا که تاریخ نشان میدهد، اولین نوازنده های نی به سبک دندانی در اصفهان بوده اند مثل سلیمان اصفهانی، ابراهیم آقاباشی، نایب اسدالله اصفهانی، و استاد
حسن کسائی که این نوع نوازندگی را به اوج تکامل خود (تا به امروز) رسانده اند.
نوازندگی با هر یک از این دو شیوه نسبت به یکدیگر معایب و محاسن خاص خود را دارد. هر چند شیوه دندانی روش متداول در بین نوازندگان حرفه ای نی است. ولی این موضوع را
نباید دلیل بر نفی محاسن شیوه لبی در نوازندگی دانست.

آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.


پربازدیدترین های اخیر

رهبر ما
فضای مجازی گلستان

آثار گرافیکی و تولیدات ویژه

خونه می مونم کتاب می خونم
کمپین
خونه می مونم کتاب می خونم
پوستر و متن
حلول ماه شعبان و اعیاد شعبانیه مبارکباد
از هفتم فروردین
حلول ماه شعبان و اعیاد شعبانیه مبارکباد
پوستر
پویش خانواده سالم
پویش خانواده سالم
بازیهای خانوادگی، لحظات شاد، خلاقیت های هنری و آموزشی
سین هشتم شهید سلیمانی
تولیدات فضای مجازی
سین هشتم شهید سلیمانی
پوستر
جهش تولید
جهش تولید
مجموعه پوستر
ماجراهای آقای فُلان ای بابا
ماجراهای آقای فُلان ای بابا
انیمیشن
یا باب الحوائج
تسلیت
یا باب الحوائج
پوستر
پیام نوروزی به مناسبت آغاز سال ۱۳۹۹
سال جهش تولید
پیام نوروزی به مناسبت آغاز سال ۱۳۹۹
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر انقلاب اسلامی در پیامی به‌مناسبت آغاز سال ۱۳۹۹، سال جدید را سال «جهش تولید» نام‌گذاری کردند.
بازجویی از آقای فلان
بازجویی از آقای فلان
انیمیشن طنز
شعر و برف
شعر و برف
ویدئو
چرا باید در خانه بمانیم
کرونا
چرا باید در خانه بمانیم
متن
نقاشی روی شن
نقاشی روی شن
ویدئو
در خانه بمانیم
کمپین
در خانه بمانیم
پوستر
درخت به ما زندگی می دهد
روز درختکاری
درخت به ما زندگی می دهد
کارتون
سوالات رایج در مورد کرونا
سوالات رایج در مورد کرونا
پوستر