جهش تولید | دوشنبه، ۱۸ اسفند ۱۳۹۹

نی هفت بند کتولی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محتوای تولیدات ویژه

نی هفت بند کتولی

نی هفت بند کتولی


 

نی هفت بند کتولی

نی يكي از قدیمی ترین سازهاي موسیقی کتولی است . درمنطقه ی کتول به نوازنده ي نی « نی چی » می گویند . نی کتولی از بلند ترین انواع آن در مناطق مختلف ایران می باشد . بلندي اين ساز نشانگر زندگي كتولي ها در كوهستان و زندگي بر پايه ي دامپروري و كشاورزي مي باشد كه ني ،‌ كشمكش چوپانان با طبيعت را بازگو مي كند . بلندی این نی در دو نوع کوتاه و بلند ( از نظر زیر و بمی صدا ) بین هفتاد و پنج تا هشتاد و پنج سانتی متر متغير است .
این نی دارای چهار سوراخ در جلو و یک سوراخ در پشت است و نوك آن جايي كه لب قرار مي گيرد از بیرون تراشیده می شود و هنگام نواختن بین لب و دندان قرار می گیرد .
از زنده یاد استاد اکبر کتول ـ نوازنده برجسته ي نی کتولی ـ نقل است که : « استادان قدیم نی خود را از نیزار در اواخر پائیز انتخاب می کردند و تأکید می شد که از نی ماده استفاده شود تا از آن صدایی خوش و دلنواز شنیده شود » . اگر بخواهیم در تمام ایران نمونه هایی از نی را چه از نظر تکنیک و پوزیسیون نوازندگی ، صدا دهـی و مشابهت
ایست ها وفرازوفـرودهاشاهـدمثال بیاوریم ، قطعاً نـی هفت بند کتولي نمونه ی جالب توجه ای است . نوازندگان نی کتولی براي نواختن ، دو نوع صداي بم را اخذ می کنند که یکی قوی است و صدای دو رگه و بسیار سوزناک و دلنشینی دارد که برای این صدا به نفس بیشتری احتیاج است و هنگام نواختن برای این صدا ، نی را باید با زاویه بازتری نواخت و دیگری صدای بم نرم است که زاویه نی را باید بسته تر از بم قوی گرفت و با نفس کمتری در آن دمید . صدای اوج نی کتولی پرشتاب ، زیر و بلند مي باشد که به اين فرم نواختن و ريتم ني در منطقه ي کتول اصطلاحاً «سَروانگ» می گویند

در بین انواع سازهای بادی ایرانی که از قدیم مورد استفاده قرار می گرفته مانند، مزمار، نرم نای، درازنای، سرنا و… تنها امروزه نی توانسته در موسیقی ایرانی و در کنار دیگر سازهای
کلاسیک ایرانی مثل تار، سنتور، سه تار و کمانچه قرار بگیرد و به اصطلاح یک تنه نقش سازهای بادی را در ارکستر ایرانی ایفا کند.
دلیل این موضوع را از دو دیدگاه میتوان بررسی کرد. اول از جهت نوازندگان این ساز که توانستند خصوصیات و ویژگیهای نی را به نحو کامل و مطلوبی عرصه کنند و قابلیت آن را
نشان دهند. به عبارت دیگر افرادی که به نوازندگی نی روی آوردند با ممارست بسیار تکنیکها و حالاتی که معمولا در موسیقی ایرانی اجرا میشود را به نی منتقل کردند.
دوم از جهت خود ساز که به دلیل فرم صدادهی و نیز در عین سادگی، کاملتر بودن آن نسبت به دیگر سازهای بادی ایران، توانست تمام آهنگها و نغمه های موسیقی ردیف دستگاهی ایرانی
را به خوبی اجرا کند واینکه صدایی که از نی خارج میشود از لحاظ رنگ صدایی به خوبی با دیگر سازهای کلاسیک ایرانی ترکیب شد.
از قدیم نی را طبق الگوهای مختلفی می ساخته اند؛ یعنی از لحاظ طول، تعداد سوراخ و تعداد بندها، انواع گوناگونی، نی وجود دارد. به عبارت دیگر نی گاهی بلند یا کوتاه ساخته میشود و
نیز برخی از انواع نی دارای ۶ یا ۷ سوراخ و گاهی داری ۹ سوراخ میباشد. از میان انواع نی، نی هفت بند، امروزه پرکاربردترین ساز بادی در ایران میباشد. نی هفت بند دارای ۶ گره،
۶ سوراخ و ۷ بند میباشد، که ۵ سوراخ آن در جلوی ساز و یکی نیز در پشت ساز قرار دارد.توضیح آنکه سوراخ ششم به این علت در پشت نی قرار دارد که بتوان با انگشت شست آن را
به راحتی مهار کرد. از لحاظ اندازه هم این ساز به صورتهای مختلفی، طبق الگوهایی که به مرور زمان به وسیله نوازندگان کشف شده، ساخته می شود .

نوازندگی به شیوه لبی
تعداد این الگوها ۱۳ عدد میباشد که از الگوی DOکوک یعنی بلندترین نی شروع و به صورت فواصل کروماتیک تا اکتاو بعد یعنی نی DOکوک کوچک که کوتاه ترین نی است،ساخته
میشود.البته این بدان معنا نیست که نی هایی بلندتر یا کوتاهتر از فواصل فوق نتوان ساخت.
تنوع طولی نی به دلیل عدم امکان کوک کردن است؛ به همین جهت نی را در اندازه های مختلفی می سازند که این خلا برطرف شود. در واقع کوتاهی و بلندی نی مانند شل کردن و سفت
کردن سیم سازهای زهی و مضرابی است، یعنی هر چقدر نی بلندتر باشد، صدای بم تری تولید و هر چه کوتاهتر شود صدای زیرتری تولید می کند.
تولید صدا از نی به دو گونه متفاوت است. حالت اول به اصطلاح فرم " لبی" نام دارد که نوازنده در این روش نی را به صورت مایل روی لبهای خود قرار داده و با ایجاد یک باریکه
هوایی بوسیله روزنه بین دو لب و برخورد این باریکه به تیغه سر نی، صدا تولید میکند. پهنای تیغه سرنی در این حالت هر چقدر دارای ضخامت کمتری باشد، صدای تولید شده از نی،
شفافتر خواهد بود.


نوازندگی به شیوه دندانی
این شیوه نوازندگی بیشتر در ایلات و عشایر و بین چوپانان و به اصطلاح محلی ها رواج دارد. معمولا صدایی که بدین صورت توسط این قشر نوازندگان از نی تولید میشود، صدایی است
نسبتا بلندتر از حالت طبیعی و همراه با ناخالصی. در موسیقی ردیف دستگاهی و کلاسیک ما نیز در ارکسترهای ایرانی این روش صدادهی، چندان معمول نبوده و نمیباشد.
حالت دوم به اصطلاح فرم "دندانی" نام دارد که همان تیغه سر نی در این روش به جای قرار گرفتن در روی لب، بین دو دندان پیشین نوازنده قرار میگیرد. باریکه هوایی را در این حالت
به جای روزنه بین دولب،فاصله بین سقف دهان و زبان تولید میکند. این روش نسبت به روش اول از قدمت کمتری برخوردار است و احتمالا در اصفهان، نی نوازی به صورت دندانی
ابداع و ترویج شده. زیرا تا آنجا که تاریخ نشان میدهد، اولین نوازنده های نی به سبک دندانی در اصفهان بوده اند مثل سلیمان اصفهانی، ابراهیم آقاباشی، نایب اسدالله اصفهانی، و استاد
حسن کسائی که این نوع نوازندگی را به اوج تکامل خود (تا به امروز) رسانده اند.
نوازندگی با هر یک از این دو شیوه نسبت به یکدیگر معایب و محاسن خاص خود را دارد. هر چند شیوه دندانی روش متداول در بین نوازندگان حرفه ای نی است. ولی این موضوع را
نباید دلیل بر نفی محاسن شیوه لبی در نوازندگی دانست.

آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.


دو هفته به آغاز سال نو باقی مانده و با...
پدیده جوی شفق قطبی، شب تماشایی فنلاند را...
در این مطلب وب گردی ترکیبی طبیعی و خانگی...
تاریخ سرشار از رویداد‌ها و وقایعی است که...
نزدیک به یک سال است که ویروس کرونا مهمان...
رییس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی...
عضو انجمن زنان و مامایی ایران با تأکید...
ویدئو
غذای کودک باید سر ساعت معین و در محیط...
ماد ران امروزی دغدغه‌های زیاد‌ی دارند که...
روز مادر مبارکباد
اینفوگرافی
در شب میلاد حضرت فاطمه(س) ،عروس و داماد...
مادران شهدا شاهدانی بی ادعا هستند که با...
برنده لوح تقدیر بهترین پویانمایی از...
زوج گلستانی با جمع آوری بیش از ۲هزار و...
اینفوگرافی
این هنریکی از زیرشاخه‌های صنایع چوب نیز...
برخی افراد بر اثر خوردن ماهی همراه با...
عروسک دست‌ساز زنان روستای قلعه قافه از...
اینفوگرافی

پربازدیدترین های ماه اخیر

نظرسنجی مخاطبین

مخاطب گرامی نظر شما در مورد برنامه های صدای مرکز چیست؟

آثار گرافیکی و تولیدات ویژه

چه کار کنیم در خانه تکانی کمردرد نگیریم؟
چه کار کنیم در خانه تکانی کمردرد نگیریم؟
دو هفته به آغاز سال نو باقی مانده و با توجه به سخت بودن خانه تکانی احتمال دارد برخی‌ها دچار کمردرد ناشی از خانه تکانی شوند.
درخت زندگی
درخت زندگی
ویدئو
هنر شیطانی
هنر شیطانی
ویدئو
ده برابر قوی‌تر از آنتی بیوتیک!
ده برابر قوی‌تر از آنتی بیوتیک!
در این مطلب وب گردی ترکیبی طبیعی و خانگی که می‌تواند ۱۰ برابر از آنتی بیوتیک قوی‌تر باشد، معرفی شده است
از وام کمیته امداد تا اشتغالزایی
از وام کمیته امداد تا اشتغالزایی
خانمی که کارگاه خیاطی راه اندازی کرده است
احیا و حفظ طبیعت و منابع طبیعی با همت ۲دوستدار طبیعت در آزادشهر
احیا و حفظ طبیعت و منابع طبیعی با همت ۲دوستدار طبیعت در آزادشهر
همزمان با نزدیک شدن به روز درختکاری
درآمدزایی با پاکسازی محیط زیست
درآمدزایی با پاکسازی محیط زیست
تولید خلاقانه
زباله فرهنگی
زباله فرهنگی
کاریکاتور
نادرترین و عجیب‌ترین اتفاقات جهان
نادرترین و عجیب‌ترین اتفاقات جهان
تاریخ سرشار از رویداد‌ها و وقایعی است که هنوز هم توضیحی برای آن‌ها وجود ندارد، ولی حقیقت محض هستند.
از نارنجی تا خاکستری، تغییر رنگ شگفت انگیز گوزن مینیاتوری را ببینید + فیلم
از نارنجی تا خاکستری، تغییر رنگ شگفت انگیز گوزن مینیاتوری را ببینید + فیلم
شوکا کوچکترین گوزن ایران، نوعی گوزن کوچک بومی اورآسیا به رنگ سربی یا سرخ است که بیشتر در مناطق سردسیر و از جمله پارک ملی گلستان زندگی می‌کند.
چهره کودکان پشت ماسک
چهره کودکان پشت ماسک
نزدیک به یک سال است که ویروس کرونا مهمان مردم جهان شده و والدین تلاش می‌کنند تا با استفاده از ماسک کودکان خود را از گزند ابتلاء به جنجالی‌ترین ویروس قرن نجات دهند.
چه نکاتی را هنگام استفاده از نان و غلات رعایت کنیم؟
چه نکاتی را هنگام استفاده از نان و غلات رعایت کنیم؟
رییس گروه بهبود تغذیه دانشگاه علوم پزشکی گلستان نکاتی را درباره استفاده از نان و غلات ارائه داد.
علت وفات حضرت زینب (س) چه بود؟
علت وفات حضرت زینب (س) چه بود؟
رجب، سالگرد رحلت پیام آور کربلا
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی
«آی جان عبادی» بانوی کارآفرین گلستانی با تکیه بر هنر و استعداد خود و بر اساس تجربه‌ای ۲۰ ساله در عرصه هنرهای دستی ترکمن و ساخت فرش‌های چرم به موفقیت رسیده است.
کدام زنان در معرض خطر سرطان سینه هستند؟
کدام زنان در معرض خطر سرطان سینه هستند؟
عضو انجمن زنان و مامایی ایران با تأکید بر اینکه سرطان سینه پس از سرطان پوست دومین بیماری شایع در میان زنان است، گفت: از فاکتور‌های اصلی ابتلا به این سرطان، جنسیت و سن افراد است که به طور معمول در سن یائسگی و پس از آن نمود می‌یابد که متاسفأنه در...