سال تولید، پشتیبانی‌ها و مانع زدایی‌ها | دوشنبه، ۳۱ خرداد ۱۴۰۰

نی هفت بند کتولی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محتوای تولیدات ویژه

نی هفت بند کتولی

نی هفت بند کتولی


 

نی هفت بند کتولی

نی يكي از قدیمی ترین سازهاي موسیقی کتولی است . درمنطقه ی کتول به نوازنده ي نی « نی چی » می گویند . نی کتولی از بلند ترین انواع آن در مناطق مختلف ایران می باشد . بلندي اين ساز نشانگر زندگي كتولي ها در كوهستان و زندگي بر پايه ي دامپروري و كشاورزي مي باشد كه ني ،‌ كشمكش چوپانان با طبيعت را بازگو مي كند . بلندی این نی در دو نوع کوتاه و بلند ( از نظر زیر و بمی صدا ) بین هفتاد و پنج تا هشتاد و پنج سانتی متر متغير است .
این نی دارای چهار سوراخ در جلو و یک سوراخ در پشت است و نوك آن جايي كه لب قرار مي گيرد از بیرون تراشیده می شود و هنگام نواختن بین لب و دندان قرار می گیرد .
از زنده یاد استاد اکبر کتول ـ نوازنده برجسته ي نی کتولی ـ نقل است که : « استادان قدیم نی خود را از نیزار در اواخر پائیز انتخاب می کردند و تأکید می شد که از نی ماده استفاده شود تا از آن صدایی خوش و دلنواز شنیده شود » . اگر بخواهیم در تمام ایران نمونه هایی از نی را چه از نظر تکنیک و پوزیسیون نوازندگی ، صدا دهـی و مشابهت
ایست ها وفرازوفـرودهاشاهـدمثال بیاوریم ، قطعاً نـی هفت بند کتولي نمونه ی جالب توجه ای است . نوازندگان نی کتولی براي نواختن ، دو نوع صداي بم را اخذ می کنند که یکی قوی است و صدای دو رگه و بسیار سوزناک و دلنشینی دارد که برای این صدا به نفس بیشتری احتیاج است و هنگام نواختن برای این صدا ، نی را باید با زاویه بازتری نواخت و دیگری صدای بم نرم است که زاویه نی را باید بسته تر از بم قوی گرفت و با نفس کمتری در آن دمید . صدای اوج نی کتولی پرشتاب ، زیر و بلند مي باشد که به اين فرم نواختن و ريتم ني در منطقه ي کتول اصطلاحاً «سَروانگ» می گویند

در بین انواع سازهای بادی ایرانی که از قدیم مورد استفاده قرار می گرفته مانند، مزمار، نرم نای، درازنای، سرنا و… تنها امروزه نی توانسته در موسیقی ایرانی و در کنار دیگر سازهای
کلاسیک ایرانی مثل تار، سنتور، سه تار و کمانچه قرار بگیرد و به اصطلاح یک تنه نقش سازهای بادی را در ارکستر ایرانی ایفا کند.
دلیل این موضوع را از دو دیدگاه میتوان بررسی کرد. اول از جهت نوازندگان این ساز که توانستند خصوصیات و ویژگیهای نی را به نحو کامل و مطلوبی عرصه کنند و قابلیت آن را
نشان دهند. به عبارت دیگر افرادی که به نوازندگی نی روی آوردند با ممارست بسیار تکنیکها و حالاتی که معمولا در موسیقی ایرانی اجرا میشود را به نی منتقل کردند.
دوم از جهت خود ساز که به دلیل فرم صدادهی و نیز در عین سادگی، کاملتر بودن آن نسبت به دیگر سازهای بادی ایران، توانست تمام آهنگها و نغمه های موسیقی ردیف دستگاهی ایرانی
را به خوبی اجرا کند واینکه صدایی که از نی خارج میشود از لحاظ رنگ صدایی به خوبی با دیگر سازهای کلاسیک ایرانی ترکیب شد.
از قدیم نی را طبق الگوهای مختلفی می ساخته اند؛ یعنی از لحاظ طول، تعداد سوراخ و تعداد بندها، انواع گوناگونی، نی وجود دارد. به عبارت دیگر نی گاهی بلند یا کوتاه ساخته میشود و
نیز برخی از انواع نی دارای ۶ یا ۷ سوراخ و گاهی داری ۹ سوراخ میباشد. از میان انواع نی، نی هفت بند، امروزه پرکاربردترین ساز بادی در ایران میباشد. نی هفت بند دارای ۶ گره،
۶ سوراخ و ۷ بند میباشد، که ۵ سوراخ آن در جلوی ساز و یکی نیز در پشت ساز قرار دارد.توضیح آنکه سوراخ ششم به این علت در پشت نی قرار دارد که بتوان با انگشت شست آن را
به راحتی مهار کرد. از لحاظ اندازه هم این ساز به صورتهای مختلفی، طبق الگوهایی که به مرور زمان به وسیله نوازندگان کشف شده، ساخته می شود .

نوازندگی به شیوه لبی
تعداد این الگوها ۱۳ عدد میباشد که از الگوی DOکوک یعنی بلندترین نی شروع و به صورت فواصل کروماتیک تا اکتاو بعد یعنی نی DOکوک کوچک که کوتاه ترین نی است،ساخته
میشود.البته این بدان معنا نیست که نی هایی بلندتر یا کوتاهتر از فواصل فوق نتوان ساخت.
تنوع طولی نی به دلیل عدم امکان کوک کردن است؛ به همین جهت نی را در اندازه های مختلفی می سازند که این خلا برطرف شود. در واقع کوتاهی و بلندی نی مانند شل کردن و سفت
کردن سیم سازهای زهی و مضرابی است، یعنی هر چقدر نی بلندتر باشد، صدای بم تری تولید و هر چه کوتاهتر شود صدای زیرتری تولید می کند.
تولید صدا از نی به دو گونه متفاوت است. حالت اول به اصطلاح فرم " لبی" نام دارد که نوازنده در این روش نی را به صورت مایل روی لبهای خود قرار داده و با ایجاد یک باریکه
هوایی بوسیله روزنه بین دو لب و برخورد این باریکه به تیغه سر نی، صدا تولید میکند. پهنای تیغه سرنی در این حالت هر چقدر دارای ضخامت کمتری باشد، صدای تولید شده از نی،
شفافتر خواهد بود.


نوازندگی به شیوه دندانی
این شیوه نوازندگی بیشتر در ایلات و عشایر و بین چوپانان و به اصطلاح محلی ها رواج دارد. معمولا صدایی که بدین صورت توسط این قشر نوازندگان از نی تولید میشود، صدایی است
نسبتا بلندتر از حالت طبیعی و همراه با ناخالصی. در موسیقی ردیف دستگاهی و کلاسیک ما نیز در ارکسترهای ایرانی این روش صدادهی، چندان معمول نبوده و نمیباشد.
حالت دوم به اصطلاح فرم "دندانی" نام دارد که همان تیغه سر نی در این روش به جای قرار گرفتن در روی لب، بین دو دندان پیشین نوازنده قرار میگیرد. باریکه هوایی را در این حالت
به جای روزنه بین دولب،فاصله بین سقف دهان و زبان تولید میکند. این روش نسبت به روش اول از قدمت کمتری برخوردار است و احتمالا در اصفهان، نی نوازی به صورت دندانی
ابداع و ترویج شده. زیرا تا آنجا که تاریخ نشان میدهد، اولین نوازنده های نی به سبک دندانی در اصفهان بوده اند مثل سلیمان اصفهانی، ابراهیم آقاباشی، نایب اسدالله اصفهانی، و استاد
حسن کسائی که این نوع نوازندگی را به اوج تکامل خود (تا به امروز) رسانده اند.
نوازندگی با هر یک از این دو شیوه نسبت به یکدیگر معایب و محاسن خاص خود را دارد. هر چند شیوه دندانی روش متداول در بین نوازندگان حرفه ای نی است. ولی این موضوع را
نباید دلیل بر نفی محاسن شیوه لبی در نوازندگی دانست.

آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.


ویدئوی طنز
آیران قایران" (آیران به معنای ماست و...
مسابقه‌ی عکاسی کمدی حیات‌ وحش که هرساله...
سومین سرطان شایع در خانم‌ها در ایران و...
میل و هوس شدید به شیرینی جات می تواند به...
طناب زدن خانم‌ها چگونه باید باشد تا ضرر...
۶ نوع محتوا که هرگز نباید در شبکه‌های...
گزارش تصویری
موشن گرافی
موشن گرافی
یکی از علل اصلی که کودکان عرق می‌کنند...
پخت شیرینی “پیشمه” در بین ترکمن‌ها رواج...
زیبایی حیاط خانه‌ای روستایی در گرگان با...
گزارش تصویری
هوشیاری راننده و سد کردن مسیر با خودرو،...
اینفوگرافی
مصرف غذای وعده های اصلی در سحری ،کمک به...

پربازدیدترین های ماه اخیر

نظرسنجی مخاطبین

مخاطب گرامی نظر شما در مورد برنامه های صدای مرکز چیست؟

آثار گرافیکی و تولیدات ویژه

میلاد امام رضا علیه السلام
میلاد امام رضا علیه السلام
نوای دلنشین السلام علیک یا علی ابن موسی الرضا با حضور خادمین حرم مطهر رضوی در استان گلستان طنین‌انداز شد.
چمران، سمبل مقاومت از بیروت تا دهلاویه
چمران، سمبل مقاومت از بیروت تا دهلاویه
چمران در آمریکا، با همکاری بعضی از دوستانش، برای نخستین بار انجمن اسلامی دانشجویان آمریکا را پایه ریزی کرد
امام خمینی (ره): مثل چمران بمیرید
امام خمینی (ره): مثل چمران بمیرید
امام خمینی (ره): شما‌ها چند سال دیگر نیستید در این عالم، چمران هم نیست؛ چمران با عزت و عظمت و با تعهد به اسلام جان خودش را فدا کرد و ... مثل چمران بمیرید!
نماهنگ دست تو بده بمن
نماهنگ دست تو بده بمن
ویدئو
تصاویر کادر درمان گلستان پای صندوق سیار انتخابات
تصاویر کادر درمان گلستان پای صندوق سیار انتخابات
کادر درمان بیمارستان پنج آذر گرگان با مشارکت گسترده رأی خود را در صندوق سیار حوزه سلامت انداختند.
استوری های پویش مرد میدان
استوری های پویش مرد میدان
پوستر
نتایج انتخابات شورای اسلامی گرگان و سایر شهرهای گلستان
نتایج انتخابات شورای اسلامی گرگان و سایر شهرهای گلستان
نتایج انتخابات شوراهای اسلامی شهرهای استان گلستان اعلام شد.
نخستین نتایج انتخابات ریاست جمهوری اعلام شد/ رئیسی پیشتاز و تبریک دیگر نامزدها
نخستین نتایج انتخابات ریاست جمهوری اعلام شد/ رئیسی پیشتاز و تبریک دیگر نامزدها
جمال عرف رئیس ستاد انتخابات کشور؛ نخستین نتایج انتخابات سیزدهمین دوره ریاست جمهوری تا این لحظه را اعلام کرد.
ساعات پایانی رای گیری؛ حضور گسترده مردم گلستان در شعب اخذ رای
ساعات پایانی رای گیری؛ حضور گسترده مردم گلستان در شعب اخذ رای
در ساعات پایانی رای گیری، حضور گسترده مردم گلستان در شعب اخذ رای همچنان ادامه دارد.
مردم میدان
مردم میدان
عکس
پوستر
تصاویر داستانی مربوط به خاطره ای از سردار حمید نظری درباره رزمندگانی که قصد شرکت در انتخابات داشتند اما شناسنامه همراهشان نبود...
تجلی حضور
تجلی حضور
ویدئو
ویدئو
پوستر